એક પ્રતાપી રાજાને પક્ષીઓ ખૂબ પ્રિય હતા. એક દિવસ શિકારીએ રાજા માટે જંગલમાંથી એક અતિ મધુર ગાતું બુલબુલ (Nightingale) પકડી આપ્યું. રાજા બુલબુલના ગીતથી અત્યંત મોહિત થઈ ગયા અને તેમણે તેના માટે એક વિશાળ સોનાનો પાંજરો બનાવડાવ્યો.
સોનાના પાંજરામાં બુલબુલ માટે શ્રેષ્ઠ ફળો અને સ્વચ્છ પાણી મૂકવામાં આવતા. પરંતુ બુલબુલ ઉદાસ રહેવા લાગ્યું. તે જંગલના મુક્ત આકાશ, લીલાં વૃક્ષો અને સૂર્યપ્રકાશને યાદ કરીને રડતું હતું. તેણે ગીત ગાવાનું પણ સાવ બંધ કરી દીધું અને બીમાર થઈ ગયું.
રાજા બુલબુલને સુકાતું જોઈને ચિંતિત થયા. એક સમજદાર મંત્રીએ રાજાને કહ્યું, “મહારાજ! પાંજરું ભલે સોનાનું હોય, પણ તે બુલબુલ માટે કેદખાનું છે. તેની ખુશી અને ગીત તેની સ્વતંત્રતામાં જ છે.”
રાજાને પોતાની ભૂલ સમજાઈ. તેમણે પાંજરું ખોલીને બુલબુલને મુક્ત આકાશમાં ઉડાડી દીધું. મુક્ત થતાં જ બુલબુલ સુંદર ગીત ગાતું ગાતું જંગલ તરફ ઊડી ગયું. રાજાને સમજાયું કે આઝાદીનું મૂલ્ય અમૂલ્ય છે.
