શિયાળાનો સમય હતો. એક દિવસ બાદશાહ અકબરે નગરના તળાવ પાસે ઉભા રહીને જાહેરાત કરી: “જે કોઈ આ ઠંડા પાણીમાં આખી રાત ઉભો રહેશે, તેને હું સો સોનામહોરોનું ઇનામ આપીશ.”
એક ગરીબ બ્રાહ્મણે પોતાના પરિવારની ભૂખ મટાડવા માટે આ પડકાર સ્વીકાર્યો. તે આખી રાત કંપાવનારી ઠંડીમાં તળાવના પાણીમાં ઉભો રહ્યો. સવારે તે દરબારમાં ઇનામ લેવા ગયો. અકબરે તેને પૂછ્યું, “તેં આટલી ઠંડીમાં આખી રાત કેવી રીતે પસાર કરી?” બ્રાહ્મણે સાચું બોલતા કહ્યું, “મહારાજ, દૂર મહેલના બારી પર એક નાનો દીવો બળી રહ્યો હતો, મેં મારું મન તે દીવાની જ્યોત પર કેન્દ્રિત કરીને આખી રાત વિતાવી.”
બાદશાહે કહ્યું, “તો એનો અર્થ એ કે તેં તે મહેલના દીવાની ગરમી મેળવીને રાત પસાર કરી છે! તને કોઈ ઇનામ નહીં મળે.” બ્રાહ્મણ નિરાશ થઈને બિરબલ પાસે ગયો. બિરબલ બધી વાત સમજી ગયો.
બીજા દિવસે બિરબલ દરબારમાં ન આવ્યો. અકબરે સૈનિકોને મોકલ્યા. બિરબલે સંદેશો મોકલ્યો કે તે ખીચડી રાંધી રહ્યો છે અને તે પૂરી થતાં જ આવશે. બપોર થઈ ગઈ તોય બિરબલ ન આવ્યો, એટલે બાદશાહ પોતે બિરબલના ઘરે પહોંચ્યા. ત્યાં તેમણે જોયું કે બિરબલે જમીન પર સગડી સળગાવી હતી અને વાસણને વાંસની લાકડીઓની મદદથી ખૂબ જ ઊંચે લટકાવી દીધું હતું!
અકબરે હસીને કહ્યું, “બિરબલ! તું પાગલ થઈ ગયો છે? આટલે ઊંચે લટકાવેલા વાસણને નીચે બળતી નાની સગડીની ગરમી કેવી રીતે પહોંચે? આ ખીચડી ક્યારેય નહીં પાકે!” બિરબલે શાંતિથી જવાબ આપ્યો, “મહારાજ, જો દૂર મહેલના બારી પર સળગતા નાના દીવાની ગરમી તળાવના ઠંડા પાણીમાં ઉભેલા ગરીબ બ્રાહ્મણ સુધી પહોંચી શકતી હોય, તો આ ખીચડી કેમ ન પાકે?” બાદશાહ અકબર પોતાની ભૂલ સમજી ગયા અને તેમણે બ્રાહ્મણને બોલાવીને મોટું ઇનામ આપ્યું.
