મહાભારત કાળની વાત છે. એકલવ્ય નામનો એક નિષાદ પુત્ર રહેતો હતો. એકલવ્યને ધનુરવિદ્યા (ધનુષ્યબાણ શીખવાનો) ખૂબ જ શોખ હતો. તે રાજગુરુ દ્રોણાચાર્ય પાસે ધનુરવિદ્યા શીખવાની ઈચ્છા સાથે ગયો, પરંતુ રાજકુમારોને અભ્યાસ કરાવવાના નિયમના કારણે ગુરુ દ્રોણે એકલવ્યને શિષ્ય તરીકે સ્વીકારવાની અસમર્થતા દર્શાવી.
એકલવ્ય સહેજ પણ નિરાશ ન થયો. તેણે ગુરુ દ્રોણાચાર્યને પોતાના હૃદયથી સાચા ગુરુ માની લીધા હતા. એકલવ્ય જંગલમાં ગયો અને ગુરુ દ્રોણની માટીની એક સુંદર મૂર્તિ બનાવી. તે દરરોજ મૂર્તિ સામે પ્રણામ કરતો અને પૂરી એકાગ્રતાથી ધનુષ્યબાણ ચલાવવાની પ્રેક્ટિસ કરતો હતો.
વર્ષોની અથાક મહેનત અને ગુરુભક્તિના બળે એકલવ્ય એવો ધનુર્ધર બન્યો કે અંધારામાં પણ અવાજ સાંભળીને સચોટ નિશાન સાધી શકતો હતો. ગુરુપૂર્ણિમાના પવિત્ર દિવસે જ્યારે ગુરુ દ્રોણ જંગલમાં આવ્યા અને એકલવ્યની અદ્ભુત વિદ્યા જોઈ ત્યારે તેઓ દંગ રહી ગયા. એકલવ્યની ગુરુભક્તિ વિશ્વભરમાં અમર થઈ ગઈ.
