પ્રાચીન સમયમાં ઋષિ ધોમ્યના આશ્રમમાં આરુણિ નામનો એક સમર્પિત શિષ્ય અભ્યાસ કરતો હતો. એક દિવસ આકાશમાં ઘનઘોર વાદળો ઘેરાયા અને મુસળધાર વરસાદ શરૂ થયો.
ઋષિ ધોમ્યને ચિંતા થઈ કે આશ્રમના ખેતરમાં પાણી ભરાઈ જવાથી પાક ધોવાઈ જશે. તેમણે આરુણિને ખેતરની પાળ (પુલિયા) બાંધવા કહ્યું જેથી ખેતરમાં પાણી રોકાઈ રહે. આરુણિ તુરંત જ ખેતરે પહોંચ્યો અને માટી નાખીને પાણી રોકવાનો પ્રયત્ન કરવા લાગ્યો.
પરંતુ પાણીનો પ્રવાહ એટલો ઝડપી હતો કે માટી તણાઈ જતી હતી. પાક બચાવવા અને ગુરુજીની આજ્ઞા પૂરી કરવા આરુણિ પોતે જ ખેતરના નાળા પર આડો પડી ગયો. આખી રાત તે કડકડતી ઠંડી અને વરસાદમાં ત્યાં પડી રહ્યો અને પાણી રોકી રાખ્યું.
સવારે ઋષિ ધોમ્ય ખેતરે આવ્યા અને આરુણિની આ અદ્ભુત ગુરુભક્તિ જોઈને ગદગદ થઈ ગયા. ઋષિએ તેને આશીર્વાદ આપ્યા કે તું સદા જ્ઞાની અને અમર રહેશે. ગુરુપૂર્ણિમાના દિવસે આરુણિની આ કથા શિષ્યધર્મનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.
