ભારતના ઇતિહાસમાં કેટલાક નેતાઓ એવા થયા છે જેમણે પોતાની સાદગી, ઈમાનદારી અને દેશસેવાના કારણે લોકોના હૃદયમાં કાયમી સ્થાન બનાવ્યું. લાલ બહાદુર શાસ્ત્રી એવા જ મહાન નેતાઓમાંના એક હતા.
લાલ બહાદુર શાસ્ત્રીનો જન્મ 2 ઓક્ટોબર 1904ના રોજ મુગલસરાય, ઉત્તર પ્રદેશમાં થયો હતો. તેઓ ભારતના બીજા વડાપ્રધાન હતા અને 9 જૂન 1964થી 11 જાન્યુઆરી 1966 સુધી દેશનું નેતૃત્વ કર્યું હતું.
બાળપણ અને શિક્ષણ
લાલ બહાદુર શાસ્ત્રીનું બાળપણનું નામ લાલ બહાદુર શ્રીવાસ્તવ હતું. તેમના પિતા શારદા પ્રસાદ અને માતા રામદુલારી દેવી હતા. પિતાના નાની વયે અવસાન બાદ માતાએ આર્થિક સંઘર્ષો વચ્ચે તેમનો ઉછેર કર્યો. કાશી વિદ્યાપીઠમાંથી અભ્યાસ પૂર્ણ કર્યા બાદ તેમને “શાસ્ત્રી”ની ઉપાધિ પ્રાપ્ત થઈ.
સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામમાં પ્રદાન
તેઓ ગાંધીજીના વિચારોથી પ્રભાવિત થઈ ભારત સેવક સંઘ સાથે જોડાયા. 1921ની અસહકાર ચળવળ અને 1941ના સત્યાગ્રહ આંદોલન દરમિયાન તેમણે અનેક વાર જેલવાસ ભોગવ્યો.
રેલવે મંત્રી અને નૈતિકતા
સ્વતંત્ર ભારતની સરકારમાં તેઓ રેલવે મંત્રી બન્યા. 1956માં અરીયાલુર રેલવે અકસ્માત બાદ નૈતિક જવાબદારી સ્વીકારીને તેમણે રેલવે મંત્રી પદેથી રાજીનામું આપ્યું, જે ભારતીય રાજકારણમાં નૈતિકતાનું ઉત્કૃષ્ટ ઉદાહરણ છે.
ભારતના વડાપ્રધાન અને 1965નું યુદ્ધ
1964માં જવાહરલાલ નેહરુના અવસાન બાદ તેઓ ભારતના વડાપ્રધાન બન્યા. 1965ના ભારત-પાકિસ્તાન યુદ્ધ દરમિયાન તેમણે દેશને કુશળ નેતૃત્વ પૂરું પાડ્યું અને “જય જવાન, જય કિસાન”નો ઐતિહાસિક નારો આપ્યો.
ઉપસંહાર
11 જાન્યુઆરી 1966ના રોજ તાશ્કંદ ખાતે તેમનું નિધન થયું. 1966માં તેમને મરણોત્તર ભારત રત્ન એનાયત કરવામાં આવ્યો.
