એક રમણીય અને શાંત ગામમાં ‘આરવ’ નામનો એક નાનો અને જિજ્ઞાસુ બાળક પોતાના પરિવાર સાથે રહેતો હતો. આરવ અભ્યાસમાં ખૂબ જ હોશિયાર હતો, પણ ક્યારેક ક્યારેક નાની નાની વાતોમાં ચીડાઈ જતો અને પોતાની પાસે જે વસ્તુ ન હોય તેની ફરિયાદ કર્યા કરતો હતો. જો તેને ઈચ્છિત રમકડું ન મળે કે સાંજે રમવાનો સમય ઓછો મળે, તો તે ઉદાસ થઈ જતો હતો.
એક ઉનાળાની સુંદર રાત્રે ગામની આબોહવા અત્યંત આહલાદક હતી. આકાશમાં પૂનમનો ચંદ્ર ખીલેલો હતો અને અસંખ્ય તારાઓ હીરાની જેમ ચમકી રહ્યા હતા. આરવ ઘરના ધાબા પર પોતાની દાદીમા સાથે ખાટલામાં બેઠો હતો. દાદીમાએ આરવના ચહેરા પર ઉદાહસી જોઈને વહાલથી પૂછ્યું, “બેટા આરવ! આજે તારો ચહેરો શા માટે આટલો ઉદાસ છે?”
આરવ બોલ્યો, “દાદીમા! મારા મિત્ર પાસે મોટો કમ્પ્યુટર ગેમસેટ છે, પણ મારી પાસે નથી. મારી પાસે ઘણા રમકડાં નથી!”
દાદીમાએ સ્મિત કર્યું અને આરવનો હાથ પકડીને ઉપર ચમકતા આકાશ તરફ આંગળી ચિંધી. દાદીમાએ કહ્યું, “બેટા આરવ! આકાશમાં જુઓ કેટલા બધા ચમકતા તારા છે. શું તું જાણે છે કે જે માણસ પોતાની પાસે રહેલી સુખ-સુવિધાઓનો આભાર માનવાનું શીખી જાય છે, તેનું હૃદય આ ચમકતા તારાઓ જેવું તેજસ્વી બની જાય છે?”
આરવે આશ્ચર્યથી પૂછ્યું, “આભાર માનવો એટલે શું દાદીમા?”
દાદીમાએ અત્યંત સુંદર અવાજે સમજાવ્યું, “આભાર માનવો એટલે ‘કૃતજ્ઞતા’ (Gratitude). આપણા જીવનમાં દરરોજ આપણને જે કિંમતી ભેટો મળે છે — જેમ કે પીવા માટે ચોખ્ખું પાણી, ખાવા માટે ગરમાગરમ અન્ન, રહેવા માટે સુંદર ઘર, પ્રેમ કરનારા માતા-પિતા, સુંદર પર્યાવરણ અને ભણવા માટે શાળા — આ બધી વસ્તુઓ માટે પ્રકૃતિ અને ઈશ્વરનો આભાર માનવો. જે માણસ ફરિયાદ કરવાનું છોડીને પોતાની પાસે રહેલી વસ્તુઓ માટે આભાર વ્યક્ત કરે છે, તે દુનિયાનો સૌથી સુખી માણસ બને છે.”
દાદીમાએ આરવને એક નાનકડો પ્રયોગ કરવા કહ્યું, “આજે રાત્રે તું ઊંઘતા પહેલાં ૫ એવી વાતો યાદ કર જેના માટે તું ઈશ્વર અને તારા પરિવારનો આભારી છે.”
આરવે આંખો બંધ કરી અને વિચારવાનું શરૂ કર્યું:
૧. “હું આભારી છું કે મારી પાસે મને પ્રેમ કરતા માતા-પિતા અને દાદીમા છે.”
૨. “હું આભારી છું કે મને રોજ માતાના હાથની મીઠી રોટલી ખાવા મળે છે.”
૩. “હું આભારી છું કે મારી પાસે ભણવા માટે સુંદર પુસ્તકો છે.”
૪. “હું આભારી છું કે મને શ્વાસ લેવા માટે તાજી હવા અને સુંદર પ્રકૃતિ મળી છે.”
૫. “હું આભારી છું કે મારી પાસે રમવા માટે સુંદર મિત્રો છે.”
જેવો આરવે આ ૫ વાતોનો મનોમન આભાર માન્યો કે તુરંત જ તેના મનની બધી જ ઉદાહસી અને અસંતોષ અદ્રશ્ય થઈ ગયા! તેના હૃદયમાં એક અનોખો આનંદ અને પ્રશાંતિ છવાઈ ગઈ. આરવે દાદીમાને ભેટી પડીને કહ્યું, “દાદીમા! આજે મને સમજાઈ ગયું કે મારી પાસે જે છે તે જ મારી સૌથી મોટી સંપત્તિ છે!”
ત્યારથી આરવ દરરોજ રાત્રે કૃતજ્ઞતા વ્યક્ત કરવાનું ક્યારેય ચૂકતો નહોતો. તે કાયમ હસમુખો અને સંતોષી બની ગયો.
આ વાર્તા આપણને સુંદર બોધ આપે છે કે અસંતોષ અને ફરિયાદો છોડીને જે આપણી પાસે છે તેના માટે હૃદયપૂર્વક આભાર માનવો જોઈએ. કૃતજ્ઞતા જ સાચા સુખ અને સંતોષની ચાવી છે.
