ડૉ. બાબાસાહેબ આંબેડકર: સમાનતા, ન્યાય અને શિક્ષણના મહાન પ્રણેતા

ડૉ. ભીમરાવ રામજી આંબેડકર (બાબાસાહેબ) ભારતના બંધારણના મુખ્ય ઘડવૈયા (શિલ્પી), પ્રખર અર્થશાસ્ત્રી, કાયદાશાસ્ત્રી, સામાજિક ક્રાંતિના પ્રણેતા અને સ્વતંત્ર ભારતના પ્રથમ કાયદા મંત્રી હતા.

જન્મ અને અદમ્ય શૈક્ષણિક યાત્રા

તેમનો જન્મ 14 એપ્રિલ 1891ના રોજ મધ્ય પ્રદેશના મહૂ ખાતે થયો હતો. સામાજિક ભેદભાવો છતાં તેમણે અમેરિકાની કોલંબિયા યુનિવર્સિટી અને લંડનની London School of Economicsમાંથી PhD અને D.Sc. ની પદવીઓ મેળવી.

સામાજિક આંદોલનો અને પત્રકારત્વ

1924માં બહિષ્કૃત હિતકારિણી સભા અને 1927માં મહાડ ચાવદાર તળાવ સત્યાગ્રહ દ્વારા દલિતો માટે સમાન નાગરિક અધિકારોની લડત ચલાવી. ‘મૂકનાયક’ અને ‘બહિષ્કૃત ભારત’ વર્તમાનપત્રો દ્વારા જનજાગૃતિ ફેલાવી.

ભારતીય બંધારણના ઘડવૈયા (Chairman of Drafting Committee)

29 ઑગસ્ટ 1947ના રોજ તેઓ બંધારણની મુસદ્દા સમિતિના પ્રમુખ બન્યા અને વિશ્વના સૌથી વિશાળ લોકશાહી બંધારણનું નિર્માણ કર્યું. કલમ 14, 15 અને 17 દ્વારા સમાનતા અને અસ્પૃશ્યતા નાબૂદીની જોગવાઈ કરી.

બૌદ્ધ ધર્મ દીક્ષા અને ભારત રત્ન

14 ઑક્ટોબર 1956ના રોજ નાગપુરમાં તેમણે બૌદ્ધ ધર્મ સ્વીકાર્યો. 6 ડિસેમ્બર 1956ના રોજ તેમનું અવસાન થયું. 1990માં તેમને મરણોત્તર ભારત રત્ન એનાયત કરાયો. તેમનો સંદેશ હતો: “શિક્ષિત બનો, સંગઠિત બનો અને સંઘર્ષ કરો”.