મહા મહિનાની કૃષ્ણ પક્ષની ચતુર્દશીની દિવ્ય રાત્રિ એટલે જ આપણી ભારતીય સંસ્કૃતિનો અતિ પવિત્ર તહેવાર ‘મહાશિવરાત્રિ’ (Maha Shivratri). આ રાત્રિએ શિવભક્તો ઉપવાસ રાખે છે અને શિવલિંગ પર જળ, દૂધ અને પવિત્ર બિલિપત્ર અર્પણ કરે છે.
આ પવિત્ર રાત્રિ પાછળ એક પૌરાણિક વાર્તા જોડાયેલી છે:
પ્રાચીન કાળમાં ‘લુબ્ધક’ નામનો એક ગરીબ શિકારી જંગલમાં ભોજનની શોધમાં ગયો. આખો દિવસ ભટકવા છતાં તેને કોઈ શિકાર ન મળ્યો. રાત્રિ પડી જતાં તે હિંસક પ્રાણીઓથી બચવા માટે જંગલમાં આવેલા એક મોટા બિલિપત્રના વૃક્ષ (બીલી વૃક્ષ) પર ચડી ગયો.
વૃક્ષની નીચે એક જૂનું શિવલિંગ સ્થાપિત હતું, જેના વિશે શિકારી અજાણ હતો.
આખી રાત જાગરણ કરવા માટે અને ભૂખ-તરસ ભૂલવા માટે શિકારી અજાણતાં જ બીલીના વૃક્ષના પાંદડાં (બિલિપત્ર) તોડી તોડીને નીચે ફેંકવા લાગ્યો. તે પાંદડાં સીધાં નીચે રહેલા શિવલિંગ પર પડતાં રહ્યાં. સાથે જ તેના આંસુના પાણીનાં ટીપાં પણ શિવલિંગ પર અભિષેક રૂપે પડતાં રહ્યાં.
અજાણતાં જ શિકારી દ્વારા આખી રાત શિવલિંગ પર જળ અને બિલિપત્રનો અભિષેક તથા જાગરણ થઈ ગયું!
પ્રાતઃકાળે દયાના સાગર ભગવાન ‘ભોલેનાથ’ શિકારીની આ નિષ્કપટ અજાણતાં કરેલી ભક્તિથી અતિશય પ્રસન્ન થયા! શિવજીએ શિકારીને દિવ્ય દર્શન આપ્યા અને તેને મોક્ષનું વરદાન આપ્યું.
આ વાર્તા આપણને સુંદર બોધ આપે છે કે ભગવાન શિવજી અતિશય ભોળા છે (ભોલેનાથ). પરમાત્માને મોટા આડંબર કે ધન-દોલતની જરૂર નથી. નિર્મળ હૃદયથી અર્પણ કરેલું એક નાનું બિલિપત્ર પણ ભગવાન સ્વીકારે છે.
નિષ્કપટ શ્રદ્ધા અને ભગવાન ભોલેનાથની કૃપા:
મહાશિવરાત્રિની આ પવિત્ર વાર્તા બાળકોને ભક્તિના સાચા સ્વરૂપનું દર્શન કરાવે છે. ભગવાન શિવજી માત્ર આડંબર કે ધન-દોલતથી નહીં, પણ નિર્મળ અને પવિત્ર હૃદયની ભક્તિથી પ્રસન્ન થાય છે. જ્યારે આપણે કોઈ સ્વાર્થ વગર ઈશ્વરનું સ્મરણ કરીએ છીએ, ત્યારે આપણી તમામ ભૂલો માફ થઈ જાય છે અને જીવનમાં શાંતિ તથા મોક્ષનો માર્ગ મળે છે.
વાર્તાનો મુખ્ય બોધ અને જીવન મૂલ્યો:
૧. ક્યારેય ઈમાનદારી અને સત્યનો માર્ગ ન છોડવો.
૨. મુશ્કેલીના સમયે ધૈર્ય, શાંતિ અને વિવેકથી કામ લેવું.
૩. બીજાના દુઃખમાં સહાનુભૂતિ દાખવવી અને બને તેટલી મદદ કરવી.
૪. સમયનું સન્માન કરવું અને આળસ છોડીને સખત પરિશ્રમ કરવો.
૫. સંકટના સમયે એકતા અને પરસ્પર સહયોગ જ આપણું સાચું બળ છે.
વાર્તાનો ચારિત્રિક અને માનસિક સંદેશ:
આ પવિત્ર અને બોધપ્રદ વાર્તાથી બાળકોના માનસિક અને ચારિત્રિક વિકાસમાં અદ્ભુત સંસ્કારોનું સિંચન થાય છે. જ્યારે મનમાં સત્ય, ઈમાનદારી, ધૈર્ય, વિનય અને હિંમત જેવા સદ્ગુણો હોય છે, ત્યારે જીવનની ગમે તેવી કઠિન પરિસ્થિતિમાંથી બહાર નીકળવાનો સુંદર માર્ગ આપોઆપ મળી રહે છે. સજ્જનતા, પરોપકાર, વિનમ્રતા અને પ્રભુભક્તિ જ આપણો સાચો વૈભવ છે. દરેક બાળકે આવી સુંદર વાર્તાઓ વાંચીને પોતાના જીવનને સુંદર અને ઉજ્જવળ બનાવવું જોઈએ.
જ્યારે બાળકો આવી દિવ્ય અને પ્રેરણાદાયી બાળવાર્તાઓનું પઠન કરે છે, ત્યારે તેમના જીવનમાં ઉત્સાહ, સદાચાર, ચારિત્ર્ય અને ઈમાનદારીનો નવો સૂર્યોદય થાય છે. માતા-પિતા અને વડીલોનું સન્માન કરવું તથા સત્કર્મનો માર્ગ અપનાવવો એ જ મનુષ્ય જીવનનો અસલી ઉદ્દેશ્ય છે. ઈમાનદારીથી કરેલું નાનું કામ પણ ભગવાનના દરબારમાં મહાન ભેટ બને છે.
આ બોધપ્રદ વાર્તા દરેક બાળકને પોતાના જીવનમાં સત્ય, હિંમત, શ્રદ્ધા, સંસ્કાર અને નમ્રતાનો દીવો પ્રગટાવવાની પ્રેરણા આપે છે. સત્કર્મો અને ઉત્તમ વિચારો જ કાયમી આનંદ અને સફળતા આપે છે.
આ સુંદર વાર્તા બાળકોમાં ભક્તિ, વિદ્યા અને સદાચારનો પ્રકાશ પ્રગટાવે છે. જે બાળકો સાચા દિલથી ઈશ્વરનું સ્મરણ કરે છે, તેમના પર પ્રભુના આશીર્વાદ સદા રહે છે.
આ પવિત્ર કથા દરેક બાળકને પોતાના જીવનમાં સત્ય, હિંમત અને નમ્રતાનો દીવો પ્રગટાવવાની પ્રેરણા આપે છે. સત્કર્મો જ કાયમી આનંદ અને શાંતિ આપે છે.
આ પવિત્ર અને સુંદર બાળવાર્તા બાળકોમાં ભક્તિ, વિદ્યા અને સદાચારનો પ્રકાશ પ્રગટાવે છે. સત્કર્મો જ આપણું સાચું ઘરેણું છે.
