એક મોટા અને સુંદર મરઘાઘરમાં ‘લાલચંદ’ અને ‘કાળુ’ નામના બે શક્તિશાળી મુરઘાઓ રહેતા હતા. બંને મુરઘાઓ ખૂબ જ ગર્વિષ્ઠ હતા અને મરઘાઘરના સદારાસ પર પોતે જ સર્વશ્રેષ્ઠ રાજા છે તેવું સાબિત કરવા માંગતા હતા.
એક દિવસ સવારે બંને મુરઘાઓ વચ્ચે ઝઘડો શરૂ થયો. બંને પાંખો ફફડાવીને અને પાટ વડે એકબીજા પર હુમલો કરવા લાગ્યા.
લાંબી લડાઈ પછી લાલચંદ મુરઘો જીતી ગયો અને કાળુ મુરઘો હારીને શરમાઈને મરઘાઘરના એક અંધારા ખૂણામાં છુપાઈને બેસી ગયો.
જીતેલો લાલચંદ મુરઘો અહંકારથી ફુલાઈ ગયો! તે પોતાની જીતનો ગર્વ બતાવવા માટે ખેતરની સૌથી ઊંચી દીવાલ પર ચડી ગયો.
દીવાલ પર ઊભા રહીને લાલચંદ મુરઘાએ પોતાની પાંખો જોરથી ફફડાવી અને આખા ગામમાં સંભળાય તે રીતે મોટેથી ‘કૂકડે-કૂક!’ કરીને બંગ પોકારવા લાગ્યો, “જુઓ! હું આ મરઘાઘરનો સૌથી મોટો અને અજય રાજા છું!”
પરંતુ તે જ સમયે આકાશમાં એક વિશાળ અને શિકારી ગરુડ (Eagle) ઊડી રહ્યું હતું. દીવાલ પર ઊભા રહીને બંગ પોકારતા લાલચંદ મુરઘા પર ગરુડની તીક્ષ્ણ નજર પડી.
ગરુડે આકાશમાંથી ક્ષણવારમાં સડસડાટ નીચે આવીને પોતાના તીક્ષ્ણ પંજા વડે અહંકારી લાલચંદ મુરઘાને ઝડપી લીધો અને આકાશમાં ઊડી ગયું!
અંધારા ખૂણામાં શાંતિથી બેઠેલો કાળુ મુરઘો બચી ગયો અને હવે તે મરઘાઘરનો રાજા બની ગયો.
આ વાર્તા આપણને સુંદર બોધ આપે છે કે જીત મળ્યા પછી ક્યારેય અહંકાર કરવો જોઈએ નહીં. ઘમંડ મનુષ્યની બુદ્ધિ હરી લે છે અને વિનાશ તરફ દોરી જાય છે, જ્યારે નમ્રતા આપણું રક્ષણ કરે છે.
અહંકાર ત્યાગ અને નમ્રતાનો અદ્ભુત પાઠ:
મુરઘાઓ અને ગરુડની આ પંચતંત્ર કથા બાળકોને સમજાવે છે કે નાના કે મોટા કોઈ પણ વિજય પછી ક્યારેય અહંકાર કે છલકાઈ જવું જોઈએ નહીં. જે માણસ અહંકારમાં અંધ બનીને પોતાની જીતના ગુણગાન ગાય છે, તે પોતાના આસપાસના જોખમોને જોઈ શકતો નથી. નમ્રતા અને વિવેક જ માણસને સુરક્ષિત રાખે છે.
વાર્તાનો મુખ્ય બોધ અને જીવન મૂલ્યો:
૧. ક્યારેય ઈમાનદારી અને સત્યનો માર્ગ ન છોડવો.
૨. મુશ્કેલીના સમયે ધૈર્ય, શાંતિ અને વિવેકથી કામ લેવું.
૩. બીજાના દુઃખમાં સહાનુભૂતિ દાખવવી અને બને તેટલી મદદ કરવી.
૪. સમયનું સન્માન કરવું અને આળસ છોડીને સખત પરિશ્રમ કરવો.
૫. સંકટના સમયે એકતા અને પરસ્પર સહયોગ જ આપણું સાચું બળ છે.
વાર્તાનો ચારિત્રિક અને માનસિક સંદેશ:
આ પવિત્ર અને બોધપ્રદ વાર્તાથી બાળકોના માનસિક અને ચારિત્રિક વિકાસમાં અદ્ભુત સંસ્કારોનું સિંચન થાય છે. જ્યારે મનમાં સત્ય, ઈમાનદારી, ધૈર્ય, વિનય અને હિંમત જેવા સદ્ગુણો હોય છે, ત્યારે જીવનની ગમે તેવી કઠિન પરિસ્થિતિમાંથી બહાર નીકળવાનો સુંદર માર્ગ આપોઆપ મળી રહે છે. સજ્જનતા, પરોપકાર, વિનમ્રતા અને પ્રભુભક્તિ જ આપણો સાચો વૈભવ છે. દરેક બાળકે આવી સુંદર વાર્તાઓ વાંચીને પોતાના જીવનને સુંદર અને ઉજ્જવળ બનાવવું જોઈએ.
જ્યારે બાળકો આવી દિવ્ય અને પ્રેરણાદાયી બાળવાર્તાઓનું પઠન કરે છે, ત્યારે તેમના જીવનમાં ઉત્સાહ, સદાચાર, ચારિત્ર્ય અને ઈમાનદારીનો નવો સૂર્યોદય થાય છે. માતા-પિતા અને વડીલોનું સન્માન કરવું તથા સત્કર્મનો માર્ગ અપનાવવો એ જ મનુષ્ય જીવનનો અસલી ઉદ્દેશ્ય છે. ઈમાનદારીથી કરેલું નાનું કામ પણ ભગવાનના દરબારમાં મહાન ભેટ બને છે. સત્યતા અને ધૈર્ય આપણને સમાજમાં ઉચ્ચ સ્થાન અપાવે છે.
