એક મોટા નગરમાં ‘ચંદનલાલ’ નામનો એક ખૂબ જ ધનિક વેપારી રહેતો હતો. ચંદનલાલ પાસે મોટો મહેલ, અસંખ્યા સોના-ચાંદીના સિક્કા, મોંઘી ગાડીઓ અને વિપુલ સંપત્તિ હતી. પરંતુ આટલી બધી સંપત્તિ હોવા છતાં ચંદનલાલ ક્યારેય ખુશ રહી શકતો નહોતો. તે આખો દિવસ ચિંતામાં રહેતો અને રાત્રે તેને સરખી ઊંઘ પણ આવતી નહોતી.
એક દિવસ ચંદનલાલ પોતાના મહેલના સુંદર બગીચામાં ઉદાસ થઈને બેઠો હતો. અચાનક એક અત્યંત સુંદર, લીલાં પાંખોવાળો અને ચમકતી આંખો ધરાવતો પોપટ ઝાડની ડાળી પર આવીને બેઠો. આ પોપટનું નામ ‘મીઠુ’ હતું, જે મનુષ્યની ભાષા બોલતો એક ચમત્કારી પોપટ હતો!
મીઠુ પોપટે મધુર અવાજે પૂછ્યું, “સેઠ ચંદનલાલ! તમારી પાસે આટલું મોટું ઘર અને અસંખ્ય ધન છે, છતાં તારો ચહેરો શા માટે આટલો કરમાયેલો અને ઉદાસ છે?”
ચંદનલાલે નિરાશાથી કહ્યું, “પોપટભાઈ! હું રાત-દિવસ વધુ ધન કમાવાની ચિંતામાં રહું છું. મને ડર લાગે છે કે કોઈ મારી સંપત્તિ ચોરી જશે. મારી પાસે કશું જ ખૂટતું નથી, છતાં મને મનની શાંતિ અને સાચું સુખ નથી મળતું. શું તું મને સુખનું રહસ્ય બતાવી શકે છે?”
મીઠુ પોપટે સ્મિત કર્યું અને કહ્યું, “સેઠજી! જો તમે સાચું સુખ મેળવવા માંગતા હોવ, તો મારી સાથે નગરના પાછળના ગરીબ મહોલ્લામાં ચાલો.”
ચંદનલાલ પોપટની સાથે ગયો. પોપટે ચંદનલાલને એક ગરીબ વિધવા મા અને તેના ભૂખ્યા બાળકો બતાવ્યા. પોપટે ચંદનલાલને કહ્યું, “સેઠજી! તારી પાસે જે ધન છે તેમાંથી થોડુંક ધન આ ભૂખ્યા બાળકોના ભોજન અને શિક્ષણ માટે વાપરી જુઓ.”
ચંદનલાલે પોપટની વાત માનીને ગરીબ બાળકો માટે ગરમાગરમ ભોજન, કપડાં અને પુસ્તકો ખરીદી આપ્યાં. જ્યારે તે ભૂખ્યા બાળકોના ચહેરા પર અદ્ભુત ખુશી અને સ્મિત છવાઈ ગયું, ત્યારે ચંદનલાલના હૃદયમાં એક અનોખી તૃપ્તિ અને શાંતિનો અનુભવ થયો જે તેને કરોડો રૂપિયા કમાઈને પણ મળ્યો નહોતો!
મીઠુ પોપટે કહ્યું, “સેઠજી! આ જ છે સુખનું સાચું રહસ્ય (Secret of Happiness)! સંપત્તિને પોતાની પાસે ભેગી કરી રાખવાથી સુખ નથી મળતું, પરંતુ નિઃસ્વાર્થી બનીને બીજાની મદદ કરવામાં અને જે છે તેમાં સંતોષ રાખવામાં જ સાચું સુખ રહેલું છે.”
ચંદનલાલને સુખનું સાચું સરનામું મળી ગયું. તેણે પોતાની સંપત્તિનો ઉપયોગ ગરીબોની સેવામાં કરવાનું શરૂ કર્યું અને તે કાયમ હસમુખો બની ગયો.
આ વાર્તા આપણને સુંદર બોધ આપે છે કે પરોપકાર અને સંતોષ જ જીવનના સાચા ખજાના છે.
